Dərman və gübrələrin birgə tətbiqi zamanı uyğunluq və təhlükəsizlik prinsipləri

Dərman və gübrələrin bir çəndə qarışdırılaraq tətbiqi fermerlər üçün həm vaxta, həm də xərcə qənaət deməkdir. Lakin bu proses düzgün aparılmadıqda məhlulun çökməsi, preparatların təsir gücünün azalması, çiləyici avadanlığın tutulması və ən əsası bitkilərdə fitotoksiklik (yarpaq yanığı, ləkələr və inkişafın zəifləməsi) kimi problemlər yarana bilər. Buna görə də hər bir qarışığın tətbiqindən əvvəl onun uyğunluğu mütləq şəkildə yoxlanılmalıdır.

Uyğunluğun yoxlanılması üçün ən praktik üsullardan biri banka testidir. Bunun üçün təmiz şüşə qab götürülür və sahədə istifadə ediləcək sudan həmin qaba tökülür. Daha sonra preparatlar çəndə istifadə ediləcək real nisbətlərə uyğun olaraq az miqdarda və düzgün ardıcıllıqla əlavə olunur. Qarışıq yaxşıca çalxalanır və 20–30 dəqiqə müddətində gözlənilir. Bu müddət ərzində məhlul diqqətlə müşahidə edilir. Əgər çökmə baş verərsə, laxtalanma yaranarsa, maye laylara ayrılarsa, həddindən artıq köpüklənmə və ya qızışma müşahidə olunarsa, bu qarışıq uyğun hesab edilmir və çəndə istifadəsi tövsiyə olunmur.

Qarışdırma ardıcıllığı da xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Çən əvvəlcə yarıya qədər su ilə doldurulmalıdır. İlk mərhələdə toz formalı preparatlar (WP), daha sonra qranul formalı (WG) məhsullar əlavə edilir. Ardınca suspenziya və maye formalı preparatlar (SC, SL) qatılır. Emulsiya tipli (EC) məhsullar isə bir qədər sonra əlavə edilməlidir. Suda tam həll olan gübrələr və mikroelementlər qarışığın son mərhələsində verilir. Yağlar və yapışdırıcı maddələr isə ən sonda əlavə olunmalıdır. Bundan sonra çən tam həcmə qədər su ilə doldurulur və məhlul fasiləsiz şəkildə qarışdırılır.

Suyun keyfiyyəti də qarışığın sabitliyinə və dərmanların effektivliyinə birbaşa təsir göstərir. Sərt və ya qələvi reaksiyalı su (pH 7,5-dən yuxarı) bəzi insektisid və fungisidlərin sürətlə parçalanmasına səbəb ola bilər. Optimal su reaksiyası 5,5–6,5 intervalı hesab olunur. Zərurət yarandıqda pH korrektorlarından istifadə edilməsi tövsiyə edilir. Eyni zamanda yüksək duz konsentrasiyalı məhlullar yarpaq yanığı riskini artıra bilər.

Banka testi müsbət nəticə versə belə, geniş sahəyə tətbiqdən əvvəl sahənin kiçik bir hissəsində sınaq püskürtmə aparılması məqsədəuyğun hesab olunur. 24–48 saat ərzində bitkilər müşahidə edilməlidir. Əgər yarpaq yanığı, ləkələr və ya digər stress əlamətləri müşahidə olunmazsa, qarışıq bütün sahədə tətbiq edilə bilər.

Nəticə etibarilə, dərman və gübrələrin qarışdırılması prosesində üç əsas prinsipə əməl edilməlidir: əvvəlcədən uyğunluq testinin aparılması, düzgün qarışdırma ardıcıllığının qorunması və suyun keyfiyyətinin nəzərə alınması. Bu yanaşma həm məhsuldarlığın qorunmasına, həm də təsərrüfat xərclərinin optimallaşdırılmasına xidmət edir.

Gülnarə Abbasova  - Aqronom konsultant